Türünün ilk örneği: Galaksi dışında akan yıldız nehri keşfedildi

Michelle Starr*

Bizden yaklaşık 300 milyon ışıkyılı mesafedeki bir galaksi kümesinde, galaksiler arası uzayda akan çarpıcı bir yıldız nehri keşfedildi.

Buna benzer köprüler ‘yıldız akıntıları’ adıyla bilinir. 1,7 milyon ışıkyılı uzunluğundaki ‘Dev Saç Akıntısı’ adı verilen bu oluşum, şu ana dek gördüğümüz en uzun nehir. Üstelik hepsi bu kadar da değil: Soluk nehir, bir galaksinin dışında görülen türünün ilk örneği.

Keşif büyük bir şaşkınlığa neden oldu. Galaksi kümesi gibi dinamik ve kütleçekimsel açıdan karmaşık olan bir ortamda, bir yıldız akıntısı gibi zayıf bir oluşumun çok uzun sürmesi beklenmiyor. Fakat her şeye rağmen işte orada.

Yeni bulgu, galaksi kümelerini ve içlerinde toplaşan esrarengiz karanlık maddeyi daha ayrıntılı biçimde incelemek amacıyla kullanılabilir.

‘ONUNLA YOLLARIMIZ TESADÜFEN KESİŞTİ’

Hollanda’da bulunan Groningen Üniversitesi ve İspanya’daki La Laguna Üniversitesi’nde görevini sürdüren gözlemsel astrofizikçi Javier Román, “Bu dev akıntıyla yolumuz tesadüfen kesişti. Büyük galaksilerin etrafında gezinen yıldızların halelerini inceliyorduk” dedi.

Yıldız akıntıları, Samanyolu Galaksisi’nde sıkça görülen bir olgudur. Akıntıların, Samanyolu’nun gelgit kuvvetlerince parçalanan yoğun küresel yıldız kümelerinin parçalanmış haldeki enkazından oluştuğu düşünülüyor. Bununla beraber onu tanımlamak güçtür. Yıldızların ilişkileri hemen anlaşılmıyor, zira yıldızlara olan uzaklıkların ölçülmesi fazlasıyla zor; yıldız nehirleri de epey zayıf akıyor.

Galaksiler arası uzayın bu solgun görünümü, aynı zamanda nesneler arasındaki gevşek ilişkileri saptamayı da güçleştiriyor. Uzay aşırı parlak cisimlerle doludur ve bir cisim ne kadar sönükse, onu gözden kaçırma olasılığı da o kadar büyüktür.

‘SAÇ KÜMESİ’Nİ ARAMAK İÇİN 2 TELESKOP KULLANILDI

Diğer yandan, son yıllarda geliştirilen teleskop teknolojisi ve analiz teknikleri, daha önceleri saptayabildiğimiz şeylerden daha zayıf olanları da ortaya çıkardı.

Dev Saç Akıntısı’nda da durum böyle.

Román ve meslektaşları, kayıt altına alınmış binlerce galaksiyi içeren bir küme olan Saç Kümesi’nin barındırdığı solgun yapıları aramak amacıyla 0,7 metrelik Jeanne Rich Teleskobu’nu ve 4,2 metrelik William Herschel Teleskobu’nu kullandı. Seyrek yıldızların dağınık, küresel bölgelerini ve galaksilerin kalabalık düzlemlerini sarmalayan karanlık maddeden oluşan ‘galaktik haleleri’ incelemeye çalışıyorlardı.

SONUÇLAR BEKLENMEDİK TÜRDEN

Bununla beraber, ulaştıkları veriler hiç beklenmeyen bir olguyu ortaya çıkardı: Bu, bir galakside değil, küme dahilindeki galaksilerin arasında akan, uzun ve engin bir yıldız kuşağıydı. Bu kuşak, galaksileri kümeler içinde birbirine bağlayan kozmik ağı oluşturan ince bağlardan da bariz biçimde farklıydı. Samanyolu’ndaki yıldız akıntılarına hiçbir şekilde benzemediği gibi çok daha göz alıcı bir ölçekteydi.

Fazlasıyla büyük olmalarına ve sakin gibi görünmelerine rağmen, galaksi kümeleri kütleçekimsel bağlamda karmaşık ortamlardır ve içinde yer alan devasa gök cisimleri birbirlerini her yöne doğru itip-çekerler. Bir yıldız akıntısının bunun gibi bir ortamda uzun süre boyunca varlığını koruması şaşırtıcı bir durum; bununla beraber, araştırmacılar bu ortamın bizlere akıntının kaynağına dair kimi ipuçları sunduğunu fark etti.

Araştırmacılar çeşitli simülasyonlar yaptı ve ender rastlansa da bunun gibi akıntıların bir galaksi kümesinin içinde, daha büyük galaksilerin kütleçekimi tarafından parçalanan bir cüce galaksi tarafından yaratılabileceğini ortaya çıkardı. Kozmik açıdan, akıntının uzun sürmesi beklenmiyor; evrenin tarihindeki bu dönemde, parçalarına ayrılmaya devam eden bu yapıyı görebilecek teknolojiye sahip olduğumuz için şanslıyız.

DİĞER KÜMELERDE DE NEHİRLER GİZLENİYOR OLABİLİR

Bununla birlikte, onun varlığı, bu kümenin barındırdığı ortamı incelemek amacıyla kullanılabilir. Galaksi kümeleri esrarengiz karanlık maddeyle ağırlık kazandığı için, bu maddenin neyden meydana geldiğini araştıran bilim insanlarının dikkatini çekiyor.

Dev Saç Akıntısı, benzer yapıların diğer kümelerde de var olabileceğini düşündürüyor. Araştırmacılar, gözden kaçırmış olabileceğimiz öteki sırları ortaya çıkarmak amacıyla bu devasa kümelere daha yakından bakmak için daha büyük teleskoplar kullanmayı umuyor. Ve Dev Saç Akıntısı’nın kendisini daha ayrıntılı biçimde görebilmeyi de…

Groningen Üniversitesi’nden gökbilimci Reynier Peletier, “Akıntının içinde ve çevresindeki yıldızların her birini gözlemlemeyi ve karanlık maddeye ilişkin daha fazla bilgiye ulaşmayı istiyoruz” dedi. Araştırma makalesi, Astronomy and Astrophysics adlı dergide yayınlandı.

*Gazeteci.


Yazının orijinali Science Alert sitesinden alınmıştır. (Çeviren: Tarkan Tufan)

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

slotbar
superbahis
timebet
tipobet
tumbet
vdcasino
vevobahis
bahiscom
casibom giriş
lidyabet giriş
lidyabet
jojobet
betmarlo giriş
marsbahis giriş
betcup giriş
bets10
Asyabahis
betmoon
betnano
bahsegel giriş
bahsegel giriş
casibom giriş
betvole
casibom
bets10
casinomaxi
casinomaxi
casinoper
cratosslot
dinamobet
dumanbet
grandpashabet
betvole
casibom
bets10
casinomaxi
casinomaxi
casinoper
cratosslot
dinamobet
dumanbet
grandpashabet
superbetin
sekabet giriş
setrabet giriş
supertotobet giriş
tarafbet giriş
tipobet giriş
tulipbet giriş
tümbet giriş
vdcasino giriş
winxbet giriş
betpark
betroad
bets10
bettilt
betvole
casibom
casinomaxi
casinoper
dinamobet
grandpashabet
goldenbahis
holiganbet
hovardabet
imajbet
interbahis
jojobet
asyabahis
bahigo
limanbet
makrobet
mariobet
meritking
mobilbahis
mostbet
cratosslot
sekabet
dinamobet
bahigo
perabet
ngsbahis
onwin
bahiscom
paribahis
belugabahis
tipobet
bahigo
onwin
bahigo
betcup
matbet
mariobet
mariobet
limanbet
dinamobet
1xbet
nakitbahis
ngsbahis
bahigo
onwin
paribahis
perabet
piabet
pinup
pulibet
redwin
sahabet
bahigo
perabet
ngsbahis
onwin
bahiscom
paribahis
belugabahis
tipobet
piabet
pulibet
sahabet
mrbahis
pendik escort
aresbet
şutbet
kalebet
supertotobet
betpas
restbet
onwin
lordbahis
ligobet
kolaybet
betpark
betmatik
oslobet
milosbet
masterbetting
matadorbet
maksibet
oslobet
xslot
tarafbet
betgaranti Giriş
Pendik escort
veslot
betturkey
betovis
tarafbet
betist giriş
showbet
xslot giriş
favorislot
barn festival
pragmatic slot oyunları
radissonbet
egt oyna
betmarlo
floating dragon oyna
bonus hunt" rel="dofollow">bonus hunt">bonus hunt
aresbet
tombala oyna
wild wild riches oyna
betibom
dog house megaways
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
wild west gold oyna
markaj giriş
trwin giriş
altıncasino
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
sugar rush oyna
hiperwin
sweet bonanza oyna
diyarbet
diyarbet
mrbahis
favorislot
markaj giriş
trwin
big bass bonanza oyna
gates of olympus oyna
egt oyna
favorislot
markaj giriş
trwin
betingo
bahisbudur
casi pol
casipol giriş
casipol giriş
casipol
casipol
romabet
mrbahis
casipol şikayetvar
casipol giriş
casipol twitter
casipol şikayet
casipol
casipol güncel giriş
casipol güncel
casipol giriş
casipol girişi
avcılar escort
esenyurt escort
bahçeşehir escort
beylikdüzü escort
bakırköy escort
halkalı escort
şirinevler escort
şişli escort
istanbul escort
esenyurt escort
avcılar escort
rexbet
rokubet
romabet
sahabet
savoybet
sekabet
setrabet
superbet
tarafbet
tipobet
tulipbet
tumbet
winxbet
neyine
noktabet
norabahis
oleybet
onbahis
onwin
orisbet
padisahbet
palacebet
paribahis
parmabet
perabet
piabet
pinup
pokerbeta
polobet
pusulabet
redwin
kralbet
ligobet
mariobet
limanbet
limanbet
matadorbet
matbet
meritking
milanobet
milosbet
mostbet
mrbahis
nakitbahis
extrabet
gobahis
gorabet
hilbet
ikimisli
Abdulla62630105
jetbahis
jojobet
klasbahis
betpark
betpas
betper
interbahis
goldenbahis
betcup
slotbar
asyabahis
xslot
restbet
rexbet
rokubet
romabet
sahabet
savoybet
sekabet
setrabet
supertotobet
superbet
tipobet
tarafbet
tulipbet
tumbet
winxbet
vdcasino
mostbet
venüsbet
winxbet
orisbet
padişahbet
palacebet
paribahis
parmabet
perabet
piabet
pinup
polobet
pusulabet
redwin giriş
limanbet
markajbet
matadorbet
meritking
matbet
milanobet
milosbet
mobilbahis
asyabahis
slotbar
xslot
rexbet
romabet
sahabet
savoybetting
savoybetting
sekabet
setrabet
nakitbahis
extrabet
favoribahis
favorisen
gobahis
gorabet
grandpashabet
hilbet
ikimisli
imajbet
intobet
jasminbet
jetbahis
jojobet
klasbahis
betorspin
betpark
betpas
betper
betroad
betsat
bettilt
betturkey
betvole
casibom
casinovale
celtabet
dinamobet
discountcasino
dumanbet
elexbet
elitbahis
betebet
betexper
betine
betist
bet
betkolik
betkom
betlike
betmatik
betonred
bahisal
bahiscom